Van gamma naar gamma exposure
Gamma is de verandering van delta per punt koersbeweging. Eén contract met gamma 0,05 betekent: stijgt de koers met één punt, dan loopt de delta met 0,05 op. Vermenigvuldig dat met de contractgrootte (100), met de open interest in die serie, en met de koers, en je hebt de gamma-exposure van die serie in euro's of aandelen.
Tel dat op over alle uitoefenprijzen en expiraties, met een teken op basis van de aanname wie welke kant had, en je hebt de totale GEX. In één formule per serie:
GEX ≈ gamma × open interest × 100 × koers² × 0,01 × teken
Elke aanbieder rekent net iets anders — sommige schalen naar aandelen, andere naar dollars per procent. Cijfers van verschillende bronnen zijn daarom niet onderling vergelijkbaar.
Positieve GEX: een dempende markt
Bij positieve GEX zitten dealers per saldo long gamma. Hun hedge is contrair: bij stijging verkopen ze, bij daling kopen ze. Kenmerken van zo'n omgeving:
- kleinere dagranges en meer terugkeer naar het gemiddelde;
- doorbraken die vaak weer worden teruggenomen;
- een gerealiseerde volatiliteit die onder de ingeprijsde volatiliteit blijft.
Dat is een tendens, geen regel. Een winstwaarschuwing of een renteberichtje zet de hele dempende werking in één minuut opzij.
Negatieve GEX: een versterkende markt
Bij negatieve GEX staan dealers short gamma en hedgen zij mét de beweging mee: verkopen bij daling, kopen bij stijging. Dat maakt bewegingen langer en scherper. Historisch vallen de heftigste dagen vaak in periodes waarin modellen negatieve GEX schatten — al is dat deels omgekeerde causaliteit: juist tijdens onrust kopen beleggers puts, waardoor dealers short gamma raken.
Kortom, negatieve GEX is minstens zozeer een gevolg van onrust als een oorzaak ervan.
De vier aannames waar het model op rust
- Wie welke kant had. Niet openbaar. Aanbieders raden het op basis van vuistregels of van de transactieprijs ten opzichte van bied en laat.
- Dat dealers volledig en continu hedgen. In werkelijkheid hedgen ze met bandbreedtes, in andere producten, of helemaal niet.
- Dat open interest actueel is. Officiële open interest komt met vertraging; op 0DTE-dagen is die grotendeels waardeloos.
- Dat andere stromen te verwaarlozen zijn. Ze zijn dat niet.
Vier aannames boven op elkaar geven een getal met een grote foutmarge. Behandel GEX als een grove weerkaart, niet als een thermometer.
Hoe je GEX verstandig gebruikt
Wat marktstructuur wél kan doen, is je verwachtingen kalibreren. Een handelsstijl die leunt op grote doorzettende bewegingen werkt slecht in een dempende omgeving; een stijl die leunt op terugkeer naar het gemiddelde werkt slecht in een versterkende omgeving. Dat inzicht gaat over hoe je handelt, niet over wat je koopt.
Wie met kapitaal van een prop firm handelt, heeft nog een reden om dit te begrijpen: in een negatieve-gamma-omgeving is de kans op een snelle uitschieter tegen je in groter, en daar hangen harde drawdownregels aan vast.